Op zaterdag 10 mei om 16.30 uur organiseerde Brandweer Amsterdam–Amstelland samen met Politie Amsterdam–Amstelland en Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen (GHOR) een oefenexperiment zelfredzaamheid voor Theater Carré.

Centraal in dit experiment stond het relatief nieuwe beleidsthema zelfredzaamheid. Bij grootschalige incidenten en crisissen spelen burgers een cruciale rol in het helpen van slachtoffers en het beperken van de gevolgen. Tijdens de nieuwjaarsbrand in Volendam werd bijvoorbeeld meer dan de helft van de slachtoffers door Volendammers naar het ziekenhuis gebracht. En zo zijn er talloze voorbeelden te noemen.

Drie mythes die de aanleiding voor het programma zelfredzaamheid vormen. Burgers, overheden en media gaan ervan uit dat burgers:
· in paniek raken;
· hulpbehoevend zijn en;
· van kwade wil (plundering en lastig vallen hulpdiensten).

Het tegendeel is echter waar. Deze mythes worden consequent ontkracht door wetenschappelijk onderzoek en praktijkervaring (Bijlmerramp, Enschede). Burgers hebben juist een cruciale rol bij de bestrijding van een ramp.

Voor hulpdiensten is het daarom van het grootste belang om niet alleen onderling goed ingespeeld te zijn, maar ook effectief te kunnen samenwerken met burgers. Het doel van het oefenexperiment vandaag was dan ook tweeledig:
· Besef vergroten bij burgers dat zij een belangrijke rol spelen tijdens incidenten;
· Hulpverleningsorganisaties leren hoe samenwerking met burgers zo effectief mogelijk ingezet kan worden bij crisissen en incidenten.

Scenario experiment:
Voor Theater Carré werd een automobilist onwel en reed met grote vaart in op een groep fietsers. Hierna botst de auto tegen een boom aan. Op de weg liggen verschillende fietsers met schaafwonden en botbreuken. In de auto zat een echtpaar. De automobilist heeft ook een fietser meegenomen die bekneld zit onder het voertuig. In totaal zijn tien slachtoffers her en der verspreid over de weg. De bezoekers is bij het verlaten van het theater verteld dat het een oefenexperiment betrof.


Resultaten experiment:
Burgers hielpen een brand te blussen, bevrijdde een bekneld slachtoffer, reanimeerde en kalmeerde slachtoffers. Reacties van de bezoekers van de voorstelling Porgy en Bess varieerden van ‘belachelijk’ tot ‘goed initiatief’. Prof.dr. Ira Helsloot*, initiatiefnemer van het programma zelfredzaamheid, ziet mogelijkheden voor meer oefenexperimenten in de toekomst. De inzichten van de oefenexperimenten worden gebruikt om het oefenprogramma van de hulpdiensten aan te passen.

Prof.dr. Ira Helsloot is portefeuillehouder Crisismanagement Stafeenheid Strategie en Innovatie Brandweer Amsterdam-Amstelland en Hoogleraar Crisisbeheersing en Fysieke Veiligheid aan de Vrije Universiteit Amsterdam.